Thầy và Trò
— Thưa được.
Hai chữ rời khỏi miệng Diệp Linh nhẹ như hơi thở, nhưng cô biết chúng nặng hơn mọi thứ cô từng nói trong đời.
Im lặng kéo dài. Tiếng vải áo khẽ nhúc — người kia ngồi xuống, ghế gỗ kêu một tiếng trầm.
— Sáng mai, cô đến nhà ta. Men đường mòn lên núi, rẽ phải sau tảng đá có rêu xanh. Cửa gỗ, không khoá.
— Nhà ông ở trên núi?
— Bốn mươi năm nay.
Ông nói như người nói về một tảng đá — không tự hào, không phàn nàn, chỉ là sự thật.
— Đọc sách nổi mỗi đêm. Sáng mai, ta sẽ dạy cô cách hệ thống hóa Dược Cảm. Không phải thứ cô đang dùng — cảm từng cái một, rời rạc. Mà là một con đường, có thứ tự, có nguyên tắc.
Giọng trầm chậm lại:
— Nhưng nhớ: chỉ chạm bề mặt. Đừng ngửi sâu.
Tiếng bước chân ra cửa, trầm hương thoảng qua rồi loãng đi.
— Ông tên gì?
— Mộc Du Sinh.
Giọng ông đã ở bên ngoài, lẫn vào gió chiều.
— Sáng mai.
Đêm đó Diệp Linh không ngủ.
Cô ngồi bên bàn, tay lần lên từng trang sách nổi. Chữ khắc nông nhưng chuẩn — mỗi nét đều đặn như thở. Hạch Dược Liệu. Trang đầu phân loại thảo dược theo vị — ngọt, cay, đắng, mặn, chua. Mỗi vị chia tiếp theo tính — hàn, nhiệt, ôn, lương. Mỗi loại có đặc điểm thần thức riêng, sách gọi là "hạc rung".
Với cô, Dược Cảm là bản năng: ngửi, cảm, biết. Nhưng sách mô tả nó như bản đồ — có đường đi, có ngã rẽ.
Ngón tay cô dừng ở dòng cuối: "Người có Dược Cảm không cần học thuộc lòng. Họ cần học cách lắng nghe."
Cô gấp sách, để lên gối. Gió rừng thổi qua khe vách, mùi sương sớm. Trời sắp sáng.
Sáng hôm sau, Diệp Linh bước trên đường mòn.
Đất dưới chân mềm — rêu mỏng, ẩm. Cô đếm bước: bốn mươi, rồi rẽ phải. Bàn tay trái lần trên vách đá — gồ lên, nhẵn xuống, chỗ có rêu thì trơn. Tảng đá rêu xanh. Mười hai bước nữa, chân chạm gỗ — cửa. Then ngang, nặng, nhưng cô đẩy được.
Cửa mở. Mùi ập đến.
Không phải một mùi — hàng trăm, hàng ngàn. Thảo dược khô giữ mùi lâu hơn thảo tươi, và chúng ở đây đủ lâu để biến thành thổ nhưỡng: đất, gỗ, lá, rễ, hoa, vỏ — tất cả chồng lên nhau như địa tầng. Bạc hà cay nồng lan ra đầu ngón tay. Qua hộc kế — hoàng liên đắng gắt, họng cô tự động nhíu lại. Rồi bạch truật — ngọt nhẹ, ấm, như mùa thu.
Diệp Linh đứng ở ngưỡng, hít vào. Mũi ong lên, hai bên thái dương nhức nhối — nhưng không phải đau. Là xúc động.
— Đừng đứng ở cửa. Vào đi.
— Đây là Dược Phòng — Mộc Du Sinh nói — ba trăm mười bốn mẫu thảo dược khô. Phân theo mười hai họ, chia theo bốnдесят tám chủng loại.
Bàn tay Diệp Linh lần lên dãy kệ gỗ — mỗi hộc một mùi, rõ ràng, tách bạch. Kệ cao hơn đầu, cô chỉ chạm được tầng thấp nhất.
— Ông giữ hết một mình?
— Trước đây có một đệ tử. Rồi người đó bỏ đi.
Cô không hỏi thêm. Có những khoảng trống mà người khác cố ý để lại.
Tiếng kéo hộc gỗ. Rồi tay Mộc Du Sinh chạm lên vai cô — nhẹ. Cô cảm rõ từng đầu ngón tay ông qua cái chạm: gầy, xương đốt lộ rõ dưới da, móng tay thô ngắn, dưới lớp da là vết chai dày — dấu vết cả đời cầm dược liệu.
Ông hướng cô quay lại, đặt một dải vải vào tay. Mềm, mịn, mát.
— Buộc lên mắt.
Diệp Linh dừng.
— Tôi không cần —
— Ta biết cô không cần. Nhưng đây không phải bài học cho cô.
Cô im lặng nhận ra: ông cũng sẽ bịt mắt.
Tiếng vải khẽ động — Mộc Du Sinh tự buộc dải vải lên mắt mình.
— Dược Cảm không phải thay cho đôi mắt. Nó là một kênh riêng. Cô không dùng nó vì mù — cô dùng nó vì nó cho cô thứ mà mắt thường không có. Nhưng nếu cô chỉ dùng theo bản năng, nó sẽ giết cô.
Từng chữ cắt vào không khí.
— Hôm nay, ta dạy cô cách dùng có kiểm soát. Bắt đầu bằng phương pháp đơn giản nhất: phân biệt vị. Đặt tay lên hộc thứ nhất, dùng thần thức cảm nhận. Đừng ngửi sâu — chỉ chạm bề mặt.
Diệp Linh đặt tay lên hộc đầu tiên.
Dải vải trên mắt không thay đổi gì — cô vốn không nhìn thấy. Nhưng cô hiểu: đây không phải để đồng cảm, mà để nhấn mạnh rằng Dược Cảm là kênh riêng, có quy tắc riêng.
Ngón tay chạm thảo dược — khô, giòn, sợi mảnh, lông tơ mềm. Vị — cay, the, chạy lên mũi lan ra hai hốc mắt. Mùi the mát, nhẹ.
— Bạc hà.
— Đúng. Thứ hai.
Lần này thảo dược thô hơn — vỏ bong tróc, cứng như gỗ nhỏ. Mùi đắng. Đắng khô, khép họng, không lẫn ngọt nào.
— Hoàng liên.
— Đúng.
Ba mươi hộc đầu, cô sai hai lần. Lần thứ bảy — đương quy — cô nhầm với phòng phong vì cả hai đều ngọt nhẹ khi chạm bề mặt. Mộc Du Sinh nhắc:
— Phân biệt bằng gân lá. Đương quy có ba gân chính, song song. Phòng phong có gân chéo, đan lại như lưới.
Cô quay lại hộc thứ bảy. Chạm. Gân cắt chéo, mềm hơn.
— Phòng phong.
— Đúng.
Sau ba mươi hộc, Mộc Du Sinh cho nghỉ. Diệp Linh ngồi xuống nền đá lạnh, lưng tựa kệ, buông tay. Ngón tay nóng ran — hàng trăm lần chạm thảo dược khô, da mỏng đi.
— Năm mươi mẫu đầu thuộc rồi. Giờ ta dạy cô Dược Cảm đúng cách.
— Cách tôi dùng chưa đúng?
— Cô dùng như con mắt — nhìn một thứ, thấy một thứ. Nhưng Dược Cảm không phải nhìn. Nó là lắng nghe. Cô cần học tiếp nhận nhiều lớp thông tin đồng thời: mùi bề mặt, mùi sâu, rung động thần thức, cấu trúc phân tử. Tất cả cùng lúc.
Đúng — Diệp Linh nghĩ. Cô luôn dùng từng cái một. Chạm vào, ngửi, biết. Nhưng ông nói cô có thể làm nhiều thứ cùng lúc.
— Nhắm mắt lại — ông nói, rồi dừng. — Cô đã nhắm từ trước rồi.
Lần đầu tiên, Diệp Linh nghe Mộc Du Sinh gần như mỉm cười. Chỉ là thay đổi rất nhỏ trong giọng — nhẹ hơn nửa tông, mềm hơn một nhịp — nhưng cô nghe rõ.
— Bây giờ, chạm tay lên bất kỳ hộc nào. Đừng chọn. Rồi dùng Dược Cảm — nhưng đừng chỉ ngửi vị. Cảm nhận cả cấu trúc: tế bào lá còn nguyên hay đã phân hủy, độ ẩm trong thân, lượng tinh dầu còn bao nhiêu. Tất cả trong một nhịp.
Diệp Linh chạm lên một hộc bất kỳ. Bàn tay run nhẹ — lần đầu cô cố làm nhiều thứ cùng lúc.
Cô hít vào.
Thần thức mở ra. Lớp đầu: ngọt, nhẹ, hơi nồng — hoa bách hợp. Lớp sâu hơn: độ ẩm thấp, tế bào lá gần như khô hoàn toàn — nhưng vẫn còn một chút ẩm trong gân chính, cho thấy thu hoạch chưa đầy một tháng. Và sâu hơn nữa — rung động thần thức: tần số chậm, đều, ổn định.
— Bách hợp. Thu hoạch cách đây ba tuần. Phơi tự nhiên, không dùng lửa.
Im lặng dài.
— Đúng.
Giọng Mộc Du Sinh trầm hơn mọi khi. Ông bước lại gần, ngồi xuống bên cạnh, cách một cánh tay. Cô ngửi thấy trầm hương và mùi thuốc lá — ông đã hút một điếu lúc nào.
— Cô có tiềm năng rất lớn, Diệp Linh. Dược Cảm của cô mạnh hơn bất kỳ ai ta từng gặp. — Giọng dừng lại. — Nhưng chính vì thế, nó nguy hiểm hơn.
— Nguy hiểm?
— Cô bị chảy máu mũi khi dùng Dược Cảm trong rừng hôm trước. Phải?
Cô gật đầu.
— Đó là Dược Cảm đang đầu độc máu cô.
Tay Mộc Du Sinh đưa ra — chậm, chính xác — bắt lấy cổ tay cô. Ngón tay gầy, chai sạn, chạm rất nhẹ. Cô thấy ông nhíu mày — dù cô không thấy, nhưng cảm nhận được sự thay đổi trong bàn tay ông: ngón cái hơi siết, rồi buông.
— Cổ tay cô đập nhanh. Không phải vì sợ — vì thần thức vừa hoạt động.
Ông buông tay.
— Ngồi yên. Đừng dùng Dược Cảm cho đến khi ta nói.
Tiếng bước đi — năm, mười bước — rồi kéo hộc gỗ. Quay lại. Bàn tay lần lên vai cô, xuống cánh tay, đến cổ tay — lật bàn tay cô úp lên.
Ngón tay lần lên lòng bàn tay — ở đây da mỏng, mạch máu gần bề mặt. Cô nghe tiếng ông hít vào chậm, rồi thở ra.
— Cô đau ở đâu?
— Không đau.
— Đừng nói dối.
Diệp Linh im lặng. Ông nói đúng. Ở lồng ngực, bên trái, sâu trong xương ức — một cơn nhức âm ỉ, mỗi lần dùng Dược Cảm mạnh sẽ rõ hơn. Cô nghĩ đó là cái giá bình thường.
— Bên trái. Sâu. Đau âm ỉ.
Mộc Du Sinh không nói gì. Tiếng vải — ông ngồi xuống ngay bên cô. Bàn tay lần lên ngực — chính xác, nhẹ, như người đọc sách. Ngón tay dừng trên xương ức, bên trái.
Ông bắt mạch. Lâu.
Diệp Linh nghe hơi thở ông — đều, chậm. Rồi khi ông tìm được thứ gì đó, nó dừng lại nửa nhịp. Tiếp tục, đều hơn trước — như người cố giữ bình tĩnh.
— Mạch đập hỗn loạn. Không phải vì hoạt động — vì có thứ khác trong máu.
— Cái gì?
— Huyết Độc.
Hai chữ rơi xuống như hai giọt nước đá.
— Cô đã dùng Dược Cảm bao nhiêu năm?
— Từ nhỏ. Sáu, bảy tuổi. Có thể sớm hơn.
Im lặng.
Ông buông tay, đứng dậy. Tiếng kéo hộc — lấy thứ gì đó. Quay lại. Giấy xào xạc. Rồi mùi lạ: cay, nóng, như gừng nhưng gắt hơn. Thứ đó được đặt lên cổ tay cô — nóng ran.
— Hỏa Xà Tán. Dùng để truy mạch. Nếu cảm thấy nóng chảy vào trong, đừng chống.
Cái nóng lan từ cổ tay vào mạch máu — như dòng nước ấm chảy ngược lên cánh tay, qua vai, xuống ngực. Nóng. Rồi nóng hơn. Rồi cái nóng chạm đến chỗ đau bên trái — và cô rùng mình.
Vì nó không dừng lại.
Nó tràn qua, lan ra — như nước đổ lên vải, thấm vào mọi nơi. Toàn bộ lồng ngực nóng lên, rồi bụng, rồi tứ chi. Không phải đau — là cảm giác rõ ràng rằng thứ gì đó đang di chuyển trong máu, từ trong ra ngoài.
— Cảm nhận được không?
— Có. Nóng. Lan rất rộng.
— Đó là Huyết Độc. Cô nghĩ nó chỉ ở một chỗ — nhưng không. Nó đã lan ra toàn bộ mạch máu. Chỗ đau bên trái chỉ là nơi cô cảm rõ nhất, vì gần tim.
Giọng Mộc Du Sinh trầm, chậm, nhưng lần này mỗi chữ nặng hơn.
— Huyết Độc là gì?
— Là cái giá của Dược Cảm.
Ông ngồi xuống lần nữa. Trầm hương thoảng qua.
— Dược Cảm dùng thần thức để cảm nhận cấu trúc thảo dược. Nhưng thần thức gắn liền với máu và khí. Mỗi lần dùng quá mạnh, thần thức rút năng lượng từ máu — và để lại chất thải. Chất đó, tích dần trong mạch máu, chính là Huyết Độc.
Diệp Linh nghe, nhưng trong đầu cô là hình ảnh — không phải bằng mắt, mà bằng ký ức: lần đầu dùng Dược Cảm quá mạnh, mũi chảy máu. Rồi lần tiếp. Rồi lần tiếp. Mỗi lần cô nghĩ đó là cái giá nhỏ — chảy máu mũi, nghỉ một lúc là hết.
Không phải.
— Cô đã dùng Dược Cảm mỗi ngày từ sáu tuổi — Mộc Du Sinh nói. — Mười một năm. Mỗi lần dùng, Huyết Độc tích lại một chút. Ban đầu chỉ chảy máu cam. Rồi thường xuyên hơn. Rồi bắt đầu đau trong ngực. Rồi —
Ông dừng lại.
— Đến khi Huyết Độc chạm tim.
Diệp Linh cảm thấy cái nóng từ Hỏa Xà Tán đã tan. Cổ tay cô lạnh lại. Nhưng cái nóng trong ngực — cái cô từng nghĩ là "giá nhỏ" — giờ có tên, có bản chất, và nó không biến mất.
— Ông chữa được không?
Mộc Du Sinh không trả lời ngay. Cô nghe tiếng ông hít vào — chậm, sâu, rồi thở ra. Tiếng thở có cái gì đó cô chưa từng nghe ở ông: chùn lại.
— Phương thuốc giải Huyết Độc — ông nói — từng có. Nhưng đã thất truyền từ hai mươi năm nay. Ta đã tìm suốt hai mươi năm, không tìm được.
Hai mươi năm. Và cô chỉ có —
— Huyết Độc trong người cô đã ở giai đoạn giữa — giọng ông tiếp, mỗi chữ chậm lại. — Nếu dùng đúng mức, không quá mạnh, không quá thường, có thể kéo dài. Nếu tiếp tục như cũ —
— Còn bao lâu?
Giọng cô bình tĩnh hơn cô tưởng. Nhỏ, đều, không run.
— Nếu tiếp tục như cũ: sáu tháng.
Ngón tay Diệp Linh trên đùi khẽ siết.
— Nếu dùng đúng mức, có thể kéo dài đến một năm.
Một năm.
Con số đó rơi xuống, nặng hơn mọi thứ cô từng mang. Cô mang giỏ thảo dược bốn mươi mốt bước đến rìa rừng — nặng không quá hai cân. Cô mang cái mù từ ngày sinh — nặng nhưng đã quen. Nhưng "một năm" — nó nặng đến mức cô thấy ngực đè xuống, như có ai ấn mạnh vào xương ức.
Rồi cô nghĩ: một năm. Ba trăm sáu mươi lăm ngày. Mỗi ngày cô có thể dùng Dược Cảm — nhưng phải đúng mức. Không quá mạnh. Không quá thường. Và trong một năm đó, cô phải tìm được phương thuốc giải.
— Ông nói phương thuốc đã thất truyền — cô nói. — Nhưng ông tìm hai mươi năm.
— Phải.
— Nếu ông tìm thêm một năm nữa —
— Ta sẽ tìm. — Giọng ông cắt ngang, không nặng nề mà là chắc. — Ta sẽ tìm. Nhưng cô cũng phải tìm. Cô có Dược Cảm — thứ ta không có. Cô cảm nhận được cấu trúc dược liệu ở cấp độ mà ta không thể. Nếu có ai tìm được, chỉ có thể là cô.
Diệp Linh ngồi im. Mười bảy tuổi. Một năm. Cả đời cô sống trong bóng tối — nhưng chưa bao giờ cô thấy bóng tối nào nặng bằng lúc này.
Rồi cô nghĩ đến đứa nhỏ ở làng Vũ Lâm. Đứa nhỏ hấp hối vì độc rắn, và cô đã tìm được Huyết Đan Thảo — không phải vì đọc sách, không phải vì ai dạy, mà vì cô ngửi được trong rừng. Dược Cảm đã cho cô thứ mà không ai có: cách cảm nhận thế giới mà không cần mắt.
Dù nó đang giết cô.
Dù cô chỉ còn một năm.
— Con sẽ theo học. — Cô nói. Giọng rõ, không run. — Dù chỉ còn một năm, con sẽ học. Con sẽ tìm cách chữa.
Mộc Du Sinh không nói gì trong một lúc dài. Rồi cô nghe tiếng ông đứng dậy — chậm, xương kêu nhẹ, như người đã ngồi quá lâu.
— Sáng mai, ta dạy cô cách dùng Dược Cảm đúng mức. Không ngừng — nhưng kiểm soát. Giống như nấu lửa nhỏ. Không tắt, không bùng. Để nó cháy đều.
Ông quay lại, đặt thứ gì đó mềm — khăn gạc sạch — vào tay cô.
— Lau mũi. Cô chảy máu lúc nào không hay.
Diệp Linh đưa khăn lên chạm mũi — khăn khô, nhưng cô sờ thấy vết khô trên môi trên. Máu. Cô đã chảy máu từ lúc nào, nhẹ đến mức không nhận ra.
Giống như mọi lần.
Tiếng bước chân ra cửa. Gió núi thổi vào, mùi sương và lá thông.
Mộc Du Sinh dừng ở ngưỡng:
— Diệp Linh.
— Dạ.
— Đừng sợ.
Giọng ông trầm, chậm, nhưng lần này có một thứ mà cô chưa từng nghe ở ông: ấm. Nó không sưởi ấm được gì — "một năm" vẫn lạnh như cũ — nhưng nó cho cô biết rằng cô không đứng một mình.
Tiếng bước chân ra khỏi cửa. Im lặng.
Diệp Linh ngồi một mình trong Dược Phòng. Hàng nghìn mẫu thảo dược tỏa mùi quanh cô — ngọt, cay, đắng, mặn, chua — tất cả cùng lúc, tầng lớp, đan xen. Cô hít vào, và lần này cô không thấy mùi hương bình thường. Cô thấy chúng sống — từng loại một, mỗi loại một câu chuyện, mỗi câu chuyện một thế giới.
Một năm.
Cô sẽ dùng một năm để nghe hết câu chuyện đó. Và tìm cách để được nghe tiếp.